Mosty z Pruskiej Królewskiej Huty Malapane w Ozimku

W nr 9/2009 Inżynierii i Budownictwa (str. 487—490) przedstawiłem współautorską pracę pt. "Najstarsze mosty żelazne w Polsce (1796—1827)", w której zawarty został apel o pilną inwentaryzację zabytków z obszaru inżynierii mostowej w Polsce i opracowanie na nowo historii polskiego mostownictwa uwzględniającej wyniki najnowszych prac. Okazuje się, że pogląd o konieczności dokumentacji dorobku technicznego naszych ziem zyskuje coraz szerszy zasięg i wsparcie różnych organizacji pozarządowych, np. stowarzyszeń. Właśnie "Stowarzyszenie Dolina Małej Panwi" wydało pracę Józefa Tomasza Jurosa "Mosty z Pruskiej Królewskiej Huty Malapane w Ozimku", która dotyczy początków przemysłu hutniczego na Śląsku oraz pionierskich zastosowań żelaza do budowy mostów na kontynencie europejskim. Autor z zawodu chirurg, a z zamiłowania badacz historii swojej "Małej ojczyzny" napisał pracę bardzo ważną dla historii europejskiego mostownictwa. Jest to monografia oparta wyłącznie na źródłowych materiałach śląskich i niemieckich. Uznanie budzi umiejętność Autora naukowego wykorzystania źródeł historycznych, dociekliwość w poszukiwaniach i warsztat badawczy. W książce zawarto opis rozwoju huty w Ozimku, a następnie w porządku chronologicznym przedstawiono poszczególne obiekty mostowe zaprojektowane i wykonane przez jej pracowników. W szczególności opisano mosty w Łażanach (1796-1945), Kupfergraben w Berlinie (1798), Charlottenburgu (1803), parku przy pałacu Paretz w Berlinie (1804), Wrocławiu (1822-1865) czy na terenie huty w Ozimku (1827).

Praca Józefa T. Jurosa znacznie poszerza naszą wiedzę z historii początków zastosowań żelaza do budowy mostów, a także zawiera szereg nieznanych dotąd faktów dotyczących poszczególnych obiektów oraz informacji na temat ich twórców.

Na przykład Autor znalazł informację o tym że wrocławski "Most Królewski" wybudowany w 1822 roku (co było znane) został w roku 1865 rozebrany i sprzedany na złom za 3723 talary. Koszty budowy mostu w 1822 roku wyniosły 24 300 talarów.

W polskiej literaturze tematu, jak wynika z recenzowanej pracy, zawartych jest wiele przekłamań i błędnych informacji. Wymienię tylko jedno sprostowanie. Dotąd sądzono, że most nad Kanałem Kłodnickim w Gliwicach (zachowały się dźwigary łukowe tego obiektu) zbudowano w roku 1804, gdy tymczasem data jego budowy to rok 1819.

W monografii, którą polecam wszystkim interesującym się historią mostownictwa Czytelnik znajdzie nieznane dotąd fakty historyczne, ryciny i fotografie historyczne oraz współczesne zachowanych w Polsce i Niemczech obiektów. Informacje na temat ewentualnego zakupu monografii można znaleźć na stronie www.dolinamalejpanwi.pl.

Józef T. Juros, Mosty z Pruskiej Królewskiej Huty Malapane w Ozimku
(Die Brücken aus der Preuβisch — Königlichen Hütte Malapane in Malapane)
Wyd. Stowarzyszenie Dolina Małej Panwi. Ozimek 2009.
Stron 69 w tym 73 ilustracji (rycin, zdjęć czarno-białych i barwnych).
Pracę wydano bardzo starannie w dwóch językach, polskim i niemieckim.