karta pocztowa z Transsyberyjskiej kolei
(początek XX w)

Najdłuższą na świecie linię kolejową, (Transsyberyjską kolej) zbudowano w latach 1891—1916. Łączy ona europejską część Rosji z Syberią i Dalekim Wschodem i ma około 7400 km. Biegnie od Ufy, przez Czelabińsk, Omsk, Nowosybirsk, Irkuck, Czytę, Chabarowsk do Władywostoku.

W budowie tej linii dużą rolę odegrała polska firma Rudzki i Ska [1], a ponadto brało w niej udział wielu polskich inżynierów. Losy jednego z nich chciałbym przypomnieć.

Julian Gedeon Kossowski urodził się 16 lutego 1867 roku w miejscowości Wronowice na Ziemi Podolskiej. Do szkół uczęszczał w Białej Cerkwi, gdzie ukończył 6 klasę gimnazjum. Maturę uzyskał w roku 1888 w prywatnym liceum Jana Paszkiewicza w Warszawie. Studia wyższe odbywał w Petersburskim Instytucie Technologicznym uzyskując w roku 1895 dyplom inżyniera technologa.

Od ukończenia studiów w latach 1895 do 1920 pracował przy budowie, eksploatacji i odbudowie (po zniszczeniach wojny domowej) kolei Transsyberyjskiej.

W latach 1896—1898 budował most na rzece Uda (dopływ Angary i Jeniseju) koło Niżnieudańska. Pracował w przedsiębiorstwie inż. Artura Leopoldowicza Boneli (lub Bondi). Był to most stalowy kratownicowy najprawdopodobniej trójprzęsłowy (niestety w ocalałych dokumentach brak danych technicznych).

Warto jednak zwrócić uwagę na stosowaną wówczas technologię montażu. Konstrukcję stalową dostarczono na budowę w elementach i montowano ją na ustawionych wcześniej rusztowaniach drewnianych. Do łączenia elementów stosowano nitowanie.

Most na rzece Irkut pod Irkuckiem (koło Bajkału) był budowany w latach 1904—1906 i został oddany do ruchu we wrześniu 1906 roku. Kossowski przejął budowę w roku 1906 od inż. Puszczennikowa i doprowadził ją do końca. Był to most kratownicowy stalowy wieloprzęsłowy.

Do roku 1918 pracuje przy budowie a następnie przy utrzymaniu linii kolejowej, na odcinku od Irkucka aż do miejscowości Czyta na granicy chińskiej.

Julian Gedeon Kossowski i jego dzieła (zdjęcia pochodzą z archiwum rodzinnego Jana Kossowskiego i Ewy Złotkowskiej-Cieślak)
(zdjęć w galerii: 5)