Julian Gedeon Kossowski

Lata 1918—1920 to czas wojny domowej na Syberii. Wycofujące się wojska carskie niszczą linie kolejowe i mosty. Bolszewicy stopniowo zajmują tereny kolei Transsyberyjskiej. W latach 1919—1920 Kossowski odbudowuje olbrzymi most kolejowy na Irtyszu pod Omskiem zniszczony w roku 1919. Odbudowa mostu przez Irtysz, odbywała się w zimie 1920 roku. Praca (już za bolszewików) była przymusowa i kontynuowano roboty nawet przy trzydziestostopniowych mrozach i silnych wiatrach pracując w dzień i w nocy. Na budowie pracowało 3000—4000 ludzi. Plagą była epidemia tyfusu, która dziesiątkowała ludzi. Kossowski nie chorował, a za wykonaną pracę (jako cudzoziemiec) otrzymał nagrodę.

Tak Kossowski opisał na odwrocie jednego ze zdjęć zakończenie odbudowy tego mostu: Dnia 15 kwietnia 1920 roku z polecenia naczelnego inżyniera odbudowy mostu wprowadziłem na odbudowany most pociąg próbny i dokonałem próby. Wieczorem odbyła się uczta dla uczczenia Ministra Komunikacji Świerdłowa, gościa na uroczystość otwarcia stałego ruchu kolejowego na Wielkiej Syberyjskiej Puti.

Niestety w zachowanych materiałach archiwalnych brak jest danych technicznych o budowanych mostach. Można przyjąć, że dwa pierwsze mosty miały przęsła rozpiętości 50—60 m i były to mosty długości około 150 do 200 m. Most na Irtyszu był wielkim mostem o przęsłach głównych rozpiętości powyżej 100 m, zaś jego długość przekraczała 1500 m.

W roku 1922 wraca do Polski dzięki pomocy kolegi z roku, który pracował w ministerstwie transportu u bolszewików.

Od roku 1924 do 1933 był naczelnikiem V Oddziału Drogowego w Kowlu, największego węzła kolejowego we wschodniej Polsce. Odbudowuje mosty i linie kolejowe po zniszczeniach wojny polsko-bolszewickiej roku 1920 (teraz już dla Polski) w rejonie Kowla, w tym most kolejowy na rzece Turji.

Od roku 1933 na emeryturze. W latach 1936—1937 buduje w Warszawie 6-piętrową kamienicę przy ulicy Smolnej 19.

Następnie znów wraca do zawodu i w latach 1937-39 buduje most w Jaktorowie oraz drogę gminną Jaktorów – Baranów.

W latach 1941—1943 odbudowuje zniszczony przez Armię Czerwoną most przez Dniestr w Niżniowie w województwie Stanisławowskim, który znowu zniszczyli Niemcy w roku 1944. Po wojnie mieszkał w Poznaniu, gdzie zmarł w roku 1963 mając 96 lat.

***

Wszystkie wykorzystane w szkicu zdjęcia pochodzą z archiwum rodzinnego Jana Kossowskiego i Ewy Złotkowskiej-Cieślak, natomiast widokówki ze zbiorów Jana Biliszczuka. Autor serdecznie dziękuje Ewie Złotkowskiej-Cieślak, Janowi Kossowskiemu i Pawłowi Szarejko za udostępnienie materiałów ze zbiorów rodzinnych.

Piśmiennictwo
[1] Jankowski J.: "Mosty w Polsce i mostowcy polscy." Ossolineum. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1973.

Jan Biliszczuk